Wat moet een kind in de kleuterklas leren om later sterk aan het secundair onderwijs te beginnen? En hoe zorg je ervoor dat wat kinderen leren jaar na jaar logisch op elkaar voortbouwt? Stedelijk Onderwijs Antwerpen ontwikkelt daarvoor Orion, een eigen kennisrijk curriculum van de eerste kleuterklas tot het zesde leerjaar. Vandaag zetten 13 stedelijke basisscholen samen de eerste stap.
De schoolteams van de 13 ambassadeursscholen komen donderdag samen voor de officiële kick-off van Orion. Ze maken er kennis met de principes van een kennisrijk curriculum en met de opbouw van Orion. Dit schooljaar gaan ze als eerste met het curriculum aan de slag. Ze krijgen daarbij intensieve begeleiding en vorming en delen hun ervaringen vanuit de klaspraktijk.
Stedelijk Onderwijs kiest bewust voor die gefaseerde aanpak. De inzichten van de 13 ambassadeurscholen worden gebruikt om het curriculum en de ondersteuning verder te verfijnen voor de volgende scholen die aansluiten. Het expertisecentrum Onderwijs en Leren begeleidt het Stedelijk Onderwijs in elke stap en volgt implementatie mee op.
Kennis als basis om verder te leren
Niet elk kind begint zijn schoolloopbaan met dezelfde bagage of achtergrond. Met Orion wil Stedelijk Onderwijs kinderen van jongs af aan een stevige basis geven in kennis, taal, wiskunde en wereldbegrip. Want nieuwe dingen leren lukt beter als je kunt voortbouwen op wat je al weet.
Daarom bouwt Orion kennis en vaardigheden bewust en stap voor stap op. Wat kinderen in de kleuterklas leren, vormt mee de basis voor wat ze later leren. Onderwerpen keren terug, worden uitgebreid en vanuit nieuwe invalshoeken bekeken. Zo leren kinderen steeds meer verbanden leggen, hun kennis gebruiken en de wereld rondom hen beter begrijpen.
Die opbouw loopt van de eerste kleuterklas tot het zesde leerjaar.
Gonda Verhaert, bedrijfsdirecteur Stedelijk Onderwijs: “We geloven dat elk kind veel kan leren. We leggen de lat juist hoog en bouwen van in de kleuterklas kennis en vaardigheden bewust op. Zo willen we elk kind de best mogelijke kansen geven en sterk voorbereid aan het secundair onderwijs te beginnen.”
Orion: een houvast voor leerkrachten
Een kennisrijk curriculum betekent niet dat kinderen vooral feiten uit het hoofd leren. Kennis en vaardigheden versterken elkaar. Om een tekst goed te begrijpen, kritisch na te denken, een probleem op te lossen of nieuwe informatie te kunnen plaatsen, heb je kennis nodig waarop je kunt voortbouwen.
Orion vertrekt vanuit de nieuwe Vlaamse minimumdoelen en sluit aan bij het leerplan Leer Lokaal van OVSG. Stedelijk Onderwijs werkt die verder uit in een samenhangend curriculum dat voor leerkrachten zichtbaar maakt wat kinderen leren en hoe die kennis doorheen de leerjaren groeit.
Orion houdt daarbij rekening met de grootstedelijke context waarin kinderen opgroeien en verruimt hun blik op de wereld. Lesfiches geven leerkrachten inhoudelijke houvast om met de leerstof aan de slag te gaan en de minimumdoelen met elk kind na te streven.
Wetenschap en klaspraktijk samenbrengen
Voor de ontwikkeling en implementatie van Orion werkt Stedelijk Onderwijs nauw samen met het Expertisecentrum Onderwijs en Leren van Thomas More. Zo worden wetenschappelijke inzichten over leren en curriculumontwikkeling verbonden met de expertise uit de klaspraktijk.
Michiel Wils, projectleider Orion, Expertisecentrum Onderwijs en Leren Thomas More: “Internationaal onderzoek laat zien dat elk kind gebaat is bij een curriculum dat systematisch bouwt aan kennis van de wereld, maar de kwetsbaarste kinderen het meest. Het belang van dingen weten kan nauwelijks worden overschat. Zo is een kennisrijk curriculum niet alleen belangrijk om vaardig te worden in bijvoorbeeld begrijpend lezen. Het werkt ook emanciperend omdat het élk kind de kans geeft om die kennis op te doen, ongeacht de thuissituatie. We baseren ons voor dit project op de beste internationale voorbeelden om sterke materialen te ontwikkelen die leraren kunnen ondersteunen. Zij maken immers steeds het grootste verschil.”
Het Expertisecentrum volgt ook de implementatie van Orion. Via onderzoek in de ambassadeursscholen wordt bekeken hoe het curriculum in de praktijk wordt gebruikt en wat scholen nodig hebben om ermee te werken. Die inzichten voeden de verdere ontwikkeling en uitrol.
Van 13 scholen naar alle stedelijke basisscholen
De 13 ambassadeursscholen zijn De Bever, De Boomhut, De Evenaar, De Gele Ballon, De Vlinderboom kleuterschool, De Vlinderboom lagere school, De Wereldreiziger, Elisabeth, Flora, Het Kompas, Kendoe, Land van Nu en Wereld Wijs.
Na deze eerste groep sluiten de komende jaren stapsgewijs meer scholen aan. Zo wil Stedelijk Onderwijs uiteindelijk in al zijn basisscholen een sterke en samenhangende kennisopbouw realiseren van de eerste kleuterklas tot het zesde leerjaar: een sterke basis om te leren, van jongs af aan.
Nabilla Ait Daoud, schepen van Onderwijs in Antwerpen: “Met Orion neemt Antwerpen het heft in eigen handen en kiest het Stedelijk Onderwijs resoluut voor een kennisrijk curriculum, verankerd in de realiteit van de grootstedelijke klaspraktijk. We leggen de lat hoog en investeren bewust in kennis, onderwijskwaliteit en hoge verwachtingen voor elke leerling. Vanaf de kleuterklas bouwen we met een wetenschappelijk onderbouwde aanpak aan taal, kennis en STEM-vaardigheden, gedragen door het vakmanschap van onze leerkrachten. Zo leren kinderen niet alleen de wereld, maar ook Antwerpen beter kennen en leggen ze een stevige basis voor hun verdere schoolloopbaan. Het enthousiasme in onze schoolteams om deze kwaliteitsagenda waar te maken is groot. Samen maken we van Antwerpen de onderwijsstad van Vlaanderen: sterk, ambitieus en klaar voor de toekomst.”
Nabilla Ait Daoud 